یکی از استانداردهای معروف مدیریت پروژه راهنمای پیکره دانش مدیریت پروژه است که بهاختصار با نام استاندارد PMBOK شناخته میشود. این استاندارد توسط موسسه مدیریت پروژه آمریکا (PMI) تهیه شده است.
نخستین ویرایش «راهنمای پیکره دانش مدیریت پروژه» در سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) منتشر گردید که در آن به معرفی حوزههای ۹ گانه مدیریت پروژه پرداخته شد که عبارت بودند از: مدیریت یکپارچگی، مدیریت محدوده، مدیریت هزینه، مدیریت زمان، مدیریت کیفیت، مدیریت منابع انسانی، مدیریت ارتباطات، مدیریت ریسک و مدیریت تدارکات.
هر ۴ سال یکبار ویرایش جدیدی از این استاندارد ارائه می شود. در ادامه تغییرات هر ویرایش آورده شده است.
ویرایش اول ۱۹۹۶ (۱۳۷۴): معرفی حوزههای ۹ گانه مدیریت پروژه شامل: یکپارچگی، محدوده، هزینه، زمان، کیفیت، منابع انسانی، ارتباطات، ریسک و تدارکات.
ویرایش دوم ۲۰۰۰ (۱۳۷۸): برخی تغییرات در حوزههای محدوده، زمان، هزینه، کیفیت و ارتباطات.
ویرایش سوم ۲۰۰۴ (۱۳۸۲): تغییرات گسترده در همه بخشهای نسخه پیشین.
ویرایش چهارم ۲۰۰۸ (۱۳۸۶): روی دادن تغییراتی در ویرایش چهارم در برخی از حوزهها مانند محدوده و ارتباطات و تعریف ۴۲ فرآیند مدیریتی.
ویرایش پنجم ۲۰۰۸ (۱۳۹۱): افزوده شدن حوزه مدیریت ذینفعان بهعنوان حوزه دهم استاندارد و تعریف ۴۷ فرآیند مدیریتی. تمرکز بیشتر بر نیاز به برنامهریزی در همه حوزهها و ارائه شرح کاملتر در بخش مقدمه استاندارد و توجه جدیتر به برخی مفاهیم مانند عملیات و حاکمیت پروژه.
ویرایش ششم ۲۰۱۷ (۱۳۹۶): اضافه شدن مدیریت چابک
ویرایش هفتم ۲۰۲۱ (۱۴۰۰): دگرگونی کامل استاندارد و معرفی ۱۲ اصل و ۸ دامنه عملکردی.
در انتهای سال ۲۰۲۵ (۱۴۰۴) ویرایش هشتم آن منتشر شده است. مهمترین موضوع این است که ساختار پیشین PMBOK دوباره بازگشته است.
در ادامه مقاله به معرفی برخی مفاهیم پایهای در این حوزه میپردازیم:
پروژه تلاش موقتی است که صورت میپذیرد تا یک محصول، خدمت یا نتیجه منحصربهفرد ایجاد شود.
- هر پروژه یک زمان شروع مشخص و یک زمان پایان مشخص دارد و ازاینرو در یک بازه زمانی محدود و مشخص و موقت انجام میشود. (این تعریف یک سفر تفریحی یکهفتهای برای بازدید از یک منطقه باستانی تا ساخت بنای تخت جمشید که سالها به طول انجامید را در بر میگیرد.)
- موقت بودن پروژه معادل با موقتی بودن محصول، خدمت یا نتیجه پروژه نیست. برای نمونه یک بنای یادبود یا یک نرمافزار کاربردی سالها و چهبسا قرنها پس از پایان پروژه ساخت آن، باقی میماند.
- محصول هر پروژه، (مانند یک جاده، یک سامانه نرمافزاری، یک دیتاسنتر، یک هواپیما)، نتیجه (مانند یک پژوهش، طرح امکان سنجی) یا خدمت (مانند پشتیبانی ارائه یک محصول) ویژه آن پروژه بوده و قابلاندازهگیری است.
- پروژه با عملیات (فعالیتهای ادامهدار) متفاوت است. برای نمونه بازرسی دورهای یک دستگاه، خط تولید در کارخانه قطعهسازی یا فروش اینترنت به کاربران، عملیات محسوب میشود و مدیریت آنها با مدیریت پروژه متفاوت است.
- یکی از ویژگیهای پروژه رشد گامبهگام آن است. به این معنی که با پیشرفت پروژه، شناخت ویژگیهای آن بهواسطه کسب اطلاعات دقیقتر بهصورت گامبهگام بهبود پیدا میکند.
استاندارد مدیریت پروژه PMBOK به بخشهایی از دانش مدیریت پروژه میپردازد که به طور عمومی از آنها بهعنوان شیوههای برتر برای مدیریت پروژه یاد میشود.
- «به طور عمومی» یعنی این شیوهها در بیشتر زمانها و برای بیشتر پروژهها کاربرد دارد.
- «شیوههای برتر» یعنی کارشناسان زیادی باور دارند بهکارگیری صحیح این مهارتها، تکنیکها و ابزارها احتمال موفقیت را در گستره وسیعی از پروژهها بیشتر مینماید.
مدیریت پروژه به کارگیری دانش، مهارتها، ابزارها و تکنیکها در فعالیت های پروژه به منظور تامین الزامات تعریف شده پروژه است.
از دیدگاه استاندارد PMBOK، مدیریت مناسب در ۱۰ حوزه دانش، احتمال موفقیت را تا حد زیادی در پروژه بالا میبرد. این حوزهها عبارت است از:
- یکپارچگی
- محدوده
- زمان
- هزینه
- کیفیت
- منابع انسانی
- ارتباطات
- ریسک
- تدارکات
- ذینفعان
آیا میتوانید حدس بزنید که هرکدام از توضیحها به کدامیک از حوزههای دهگانه مرتبط میشود؟
Results
آفرین. شما دیدگاه خوبی در خصوص حوزه های دانشی مدیریت پروژه دارید
می توانست بهتر باشد ولی جای نگرانی نیست. در این سایت با حوزه های مختلف دانش مدیریت پروژه آگاه خواهید شد
این پرسشنامه برای دستیابی به چه هدفی طراحی شده است؟ برایم جالب بود.
این پرسشنامه برای معرفی حوزه های ۱۰گانه مدیریت پروژه طراحی شده است. در صورت استفاده صحیح از این حوزه ها احتمال موفقیت پروژه بسیار بالا می رود.